HTML4

Beleg en Ontzet van Huissen 28 juni 2014

Geschreven door Tjebbe Kersten
Gepubliceerd op maandag 16 juni 2014 21:43

Het VuurvechtenDe belangrijkste dagen voor de Huissense Gilden zijn de herdenking van het Beleg en Ontzet uit 1502 op zaterdag 28 juni, gevolgd door het koning- en vogelschieten op zondag 29 juni.

Afgelopen jaar zijn de gildebroeders bezig geweest om het Beleg en Ontzet een nieuwe opzet te geven. Doelstelling is om het uit te bouwen tot een waar Huissens volksfeest. Verschillende verenigingen zijn benaderd voor medewerking aan het Beleg en Ontzet. Elk jaar zal er iets nieuws of een oude traditie weer bijkomen. Ook dit jaar is weer het zilverwegen op de markt. Normaal gebeurde dit in het gildehuis, maar vanaf dit jaar op de markt, op de plaats waar het waaggebouw ooit gestaan heeft. Dit gebouw is verwoest in de laatste wereldoorlog. Ook dit jaar is het “Gelderse kampement” achter de dijk op de Molenweide. De Geldersen belegeren de stad en zullen vanuit hun kampement diverse aanvallen uitvoeren op de stad.

Het Beleg en Ontzet van Huissen, wat ons terugvoert naar 1502, het jaar dat Karel van Gelre de smadelijke nederlaag tegen de Huissenaren leed. Sinds de oprichting van het Sint Gangulphusgilde in 1536 wordt het Beleg en Ontzet van Huissen herdacht. Doordat deze herdenking al zeer oud is staat deze dag bol van tradities en folklore. De voorbereiding begint al weken van te voren, tijdens de zogenaamde aanbestedingsvergadering. Vragen als: wie wordt er wildeman, drager van het visnet, dokters, vuurmaker en bielemannen komen dan aan de orde. Vaak zijn er meerdere kandidaten, en soms worden ook bepaalde functies “verkocht”. Degene die het meeste bied heeft recht op de functie.

Zaterdagmorgen in de vroege ochtenduren worden door de reveilleploeg de beide koningen met behulp van het gildekanon uit hun bed geschoten. Om 8.00 uur gaan alle Gildebroeders naar de stadskerk waar in de gildenkapel een Eucharistieviering wordt opgedragen. Na deze Eucharistieviering zal er een vendelhulde gebracht worden bij het monument voor de overleden gildebroeders.

ZATERDAGSCHOOL: De Bende van de Wildeman
Vroeger werd het Beleg en Ontzet op maandag gevierd. Op maandagmiddag ging de Wildeman naar de scholen om te kinderen te “bevrijden”. Het gevolg was dat dan veel kinderen met de wildeman meegingen. Nu het Beleg en Ontzet op zaterdag is, is er een speciale zaterdagschool. Voor de kinderen van ongeveer 6 tot 13 jaar wordt er ook dit jaar weer een leuk “lesprogramma” georganiseerd. De ervaring leert dat ook volwassenen deze uitleg zeer op prijs stellen. ’s Middags kunnen de kinderen de Wildeman meehelpen met het maken van barricades en verwarring stichten onder de Kleefse troepen.Vast en zeker zullen ze daarna in geuren en kleuren vertellen welke bende de Wildeman er dit jaar weer van gaat maken…

Zaterdag, 28 juni 2014 , aanvang 10.00 uur hobbyruimte Sancta Maria.

DE STRIJD
’s Morgens tijdens de koffietafel wordt er geloot wie er naar het kamp van de Geldersen gaat en wie er in de stad blijft. De “Gelderse” troepen onder leiding van de koning van het Sint Laurentiusgilde gaan naar het Looveer en de Kleefsen onder de aanvoering van de koning van het Sint Gangulphusgilde blijven in de stad.

Rond 12.00 uur vindt het splitsen van de troepen plaats. De Gelderse troepen (de belegeraars) gaan naar het Looveer en de Kleefsen ( de verdedigers) blijven in de stad. De verdedigers, maken eerst een rondgang door de stad en als er wegen gebarricadeerd zijn komen de "Bielemannen" in actie om de obstakels te verwijderen.

Bij het WACHTHUUS (hoofdkwartier van de verdedigers) verzamelen de Huissenaren zich. Vanuit het wachthuus worden regelmatig koeriers met berichten naar de Hertog van Kleef verzonden voor versterking van de stad. Ook worden brieven naar Karel van Gelre verzonden. In die brieven staat dat de Huissenaren er niet aan denken om hun stad in handen te geven van de Geldersen. In de loop van de middag verzamelen de dames van de Gildenbroeders zich in het "Teerhuus" (het was indertijd de gewoonte om de vrouwen in een goed beschermd gedeelte van de stad onder te brengen).

Om 14:00 gaan de Gildenbroeders vissen in "de Molenkolk" om voldoende voedsel te hebben voor de bevolking tijdens de belegering. Daar zullen ook enkele schermutselingen plaats vinden. De Wildeman zal heen en weer door de stad gaan om de nodige paniek te zaaien, dit tot groot vermaak van de jeugd. De slag om Huissen en de strijd tussen de Kleefsen en Gelderse troepen zal omstreeks 16:30 plaatsvinden.Dit zogenaamde “vuurvechten” is de moeite waard om te aanschouwen.

De man met het blèk(stadsomroeper) zal net voor de slag de stad rondgaan om iedereen te waarschuwen en de ramen en deuren te sluiten. Iedereen die een wapen kan hanteren is erbij om het oude zwanenstadje te verdedigen. Na het gevecht en verdrijving van de Gelderse troepen trekken de Huissense verdedigers, onder luid gejuich en klokgelui de stad binnen. De vrouwen worden uit het Teerhuus gehaald, en er word een vendelhulde gebracht. De gildebroeders gaan daarna naar het Gildehuis voor een “bevrijdingsfeestje”.

HET PROGRAMMA VAN ZATERDAG 28 JUNI
10:00    Bijeenkomst Huissense jeugd (en eventueel ouders) in de hobbyruimte van Santa Maria.
             De wildeman zal plotseling binnenkomen en de jeugd meenemen.

11:00    Rondgang van de gilden en verdedigers door de stad en verwijderen barricaden

12:00    Verjaging van Gelderse troepen uit de stad

14:00    De Huissense vissers bij de strang worden belaagd door Gelderse troepen.

14:30    Gelderse troepen worden wederom uit stad verjaagd en gedeelte gevangen genomen

15:00    Gildeheren wegen het gildenzilver op de markt

15:15    Gelderse troepen doen wederom een vergeefse poging om Huissen te bezetten

15:45    Stadomroeper, man met ’t blek, waarschuwt voor de naderende slag.

16:30    De slag om Huissen op de Molenweide en verjaging van de Geldersen, daarna triomftocht door de stad. 

BELEG EN ONTZET HISTORISCH BEZIEN.
De meeste Huissenaren kunnen vertellen, dat tijdens de herdenking van het Beleg en Ontzet door de beide gilden de smadelijke nederlaag herdacht wordt, die Karel van Gelre in 1502 leed in zijn poging de Kleefse enclave Huissen bij het hertogdom Gelre in te lijven. Ook zal dan snel de term vuurvechten vallen; maar dan houdt het bij de meeste mensen op. Het vuur is eigenlijk het Sint Jansvuur, een oud gebruik, dat is te vergelijken met de paasvuren. Vandaar ook de naam “vuurvechten”.

Dat dit feest bol staat van de grotere en kleinere tradities is voor veel mensen onbekend. Enkele tradities zijn, het uitoefenen van het visprivilege uit 1777 in de Molenkolk. In de oude boeken staat dit privilege beschreven. Bij de Molenkolk staat sinds kort weer de gildemast met de vlag in top. Het wachthuus, het hoofdkwartier van de Huissense verdedigers wordt pas bekend gemaakt op zaterdagmorgen door de koning van het St. Gangulphusgilde. De koning van het St. Laurentiusgilde maakt pas op het laatste moment bekend waar het teerhuus is. De plaats waar de vrouwen veilig worden ondergebracht. De wildeman is ook een historisch figuur. Van oorsprong was het een “moor” die de Gelderse Hertog hielp te vluchten over de Rijn tijdens de slag. Later is het de wildeman geworden.

Gildenhuissen.nl is de website van het St. Gangulphusgilde en het St. Laurentiusgilde binnen de stad Huissen
© 2012, Alle rechten voorbehouden

Deze website is het best te bekijken in Google+ Chrome, Mozilla Firefox 3- of Microsoft Internet Explorer 9 of hoger